قلاویز یکی از ابزارهای مهم در صنعت تراشکاری به شمار میرود. از این ابزار برای تراش دندههای پیچ بر روی مواد مختلف استفاده میشود. این مواد میتواند از جنسهای مختلفی مانند سنگ، چوب و یا پلاستیک باشد.
برای اینکه بتوانیم در داخل استوانهها را دنده کنیم، از قلاویز استفاده میکنیم و به عبارت سادهتر میتوان گفت قلاویز وسیلهای برای ساخت مهره است. نسبت سایر قلاویز و سوراخی که در روزه ایجاد میشود به جنس قطعه و سایز رزوه بستگی دارد.
انواع قلاویزها
قلاویزها را میتوان به دو دسته کلی قلاویز دستی و قلاویز ماشینی تقسیم بندی کرد. همان طور که از نام این دو قلاویز مشخص است، در قلاویز دستی ما از نیروی دست برای قلاویز کاری استفاده میکنیم، اما در قلاویز ماشینی این کار به صورت ماشینی انجام میشود. در ادامه به معرفی انواع قلاویز و بررسی تفاوت قلاویز دستی و قلاویز ماشینی میپردازیم:
1. قلاویز دستی
قلاویز های دستی با نیروی دست کار میکنند و دارای سری سه تایی هستند. این بدان معنی است که دارای سه لبه یا شیار برای تراش هستند. اگر برای قلاویز کاری از قلاویز دستی که نیروی گشتاور و نیروی محرکه خود را از دست انسان میگیرند استفاده کنیم، باید سه مرحله را انجام دهیم. همچنین قلاویز دستی شامل سه مدل پیش رو، وسط رو و پس رو است. با استفاده از قلاویز پیش رو مقدار کمی براده برداری را انجام میدهیم و با کمک آن میتوانیم شکل اولیه رزوهها را ایجاد کنیم.
بعد از آن نوبت به استفاده از قلاویز میان رو یا وسط روست تا مقدار بیشتری براده برداری انجام دهد و تا حد زیادی رزوهها را شکل دهد. بعد از این مرحله، نوبت به استفاده از قلاویز پس روست تا کار نهایی را انجام دهد و سوراخ مورد نظر را برای بستن پیچ آماده کند. یکی از ابزارهای اصلی در کنار قلاویز دستی، دسته قلاویز است.
دسته قلاویز این امکان را به وجود میآورد که قلاویز را در مرکز سوراخ قرار داده و قلاویز را به سمت چپ و راست بچرخانیم. دسته قلاویزها نیز انواع و سازهای متفاوتی دارند و باید متناسب با قلاویز دستی انتخاب شوند.
2. قلاویز ماشینی
این قلاویزها را باید به ماشین مته یا ماشین تراشکاری بست و سپس استفاده نمود. قلاویز ماشینی دارای سری دوتایی و تکی است. انتهای این قلاویز مانند استوانه بلند است. قلاویز ماشینی از لحاظ هندسی شکل بسیار خاصی دارد. انتهای قلاویز ماشینی چهار گوش است و دو طرف آن زبانه دارد. هنگامی که از قلاویز ماشینی استفاده میکنیم، سرعت کار بالاتر خواهد رفت و کیفیت کارمان نیز مطلوبتر خواهد بود. قلاویز ماشینی خود به دو نوع قلاویز ماشینی ساده و قلاویز ماشینی مارپیچ تقسیم میشود.