تنظیم زاویه مناسب در تیزکاری ابزار برشی
تنظیم زاویه مناسب در تیزکاری ابزار برشی
تیزکاری ابزار برشی فقط ساییدن فلز روی سنگ نیست؛ بلکه ایجاد زوایای صحیح هندسی است. زاویه لب، زاویه آزاد و زاویه مرکزی در عملکرد ابزار نقش حیاتی دارند. تنظیم نادرست این زوایا باعث میشود که ابزار فرسوده شود، کیفیت کار افت کند یا قطعه خراب شود. در اینجا اهمیت این زوایا را بررسی میکنیم.
زاویه لب (Lip Angle)
این زاویه زاویهای است که دندانههای برش با محور مته تشکیل میدهند. زاویه لب استاندارد برای اکثر متههای معمولی ۱۱۸ درجه است. این زاویه برای فلزات نرم، چدن و استیلهای نرم مناسب است.
اگر این زاویه بیشتر از حد (مثلاً ۱۳۵ درجه) تنظیم شود، لبه برش ضخیمتر میشود و ابزار بهتر وارد فلز میشود. این زاویه برای فلزات سخت و آلیاژی مناسب است.
اگر زاویه کمتر شود، لبه تیزتر میشود اما شکنندهتر میشود و ممکن است لبپر شود.
زاویه آزاد (Relief Angle)
زاویه آزاد زاویهای است که پشت دندانه با سطح قطعه کار تشکیل میدهد. هدف از این زاویه این است که ابزار فقط با لبه خود با قطعه تماس داشته باشد و پشت دندانه با قطعه ساییده نشود.
اگر زاویه آزاد کم باشد (صفر)، ابزار روی قطعه میساید، داغ میشود و نمیتواند برش کند. این حالت را “پریدن ابزار” میگویند.
اگر زاویه آزاد زیاد باشد، دنده ابزار نازک میشود و ترد میشود و ممکن است زود بشکند. مقدار استاندارد این زاویه معمولاً بین ۸ تا ۱۲ درجه است.
هممرکزی لبها (Equal Cutting Edges)
مهمترین نکته در تیزکاری، طول برابری دو لب مته است. اگر یکی از لبها بلندتر از دیگری باشد، قطر سوراخ بزرگتر از مته میشود و مته شروع به لرزش میکند. اپراتور باید با دقت، هر دو لب را به اندازه مساوی تیز کند. دستگاههای تیزکن خودکار این امر را به طور خودکار کنترل میکنند.
زاویه مرکزی (Point Angle)
این همان زاویه نوک مته است (۱۱۸ درجه معمولی). این زاویه باید دقیقاً در وسط محور مته قرار بگیرد. اگر نوک مته از مرکز منحرف شود، سوراخ کج و بیضی میشود. این انحراف باعث میشود که ابزار به یک طرف فشار بیاورد و بشکند.
تأثیر زاویه بر برادهها
زاویه شیار مته نیز مهم است. شیارها باید به صورت منحنی و صاف باشند تا بتوانند برادهها را به بیرون هدایت کنند. اگر در حین تیزکاری، سطح شیارها خراشیده شود، برادهها در سوراح گیر میکنند و ابزار میشکند.
نتیجهگیری
دقت در تنظیم زوایا در تیزکاری همانقدر مهم است که تیز بودن لبه خود. یک اپراتور ماهر باید با استفاده از گونیا یا گیجهای زاویهسنج، دائماً زوایا را چک کند تا مطمئن شود که ابزار مطابق استاندارد است. این دقت باعث میشود که هر ابزار بهترین عملکرد خود را ارائه دهد و طول عمر آن به حداکثر برسد.