تیزکاری مته و قلاویز؛ افزایش دقت و عمر ابزار
تیزکاری مته و قلاویز؛ افزایش دقت و عمر ابزار
تیزکاری یک هنر و علم است که میتواند عمر ابزارهای برشی شما را نجات دهد. مته و قلاویز دو ابزار پرهزینهای هستند که در اثر برش مداوم کند میشوند. تیزکاری صحیح این ابزارها فقط به معنای تیز شدن لبه نیست، بلکه به معنای بازگرداندن هندسه صحیح به آنها است تا دقت و عمر ابزار افزایش یابد.
هندسه صحیح در تیزکاری مته
وقتی مته را تیز میکنید، باید زاویه لبها (Lips) و زاویه مرکزی (Point Angle) دقیقاً مطابق با استاندارد باشد. اگر زاویه لبها نامتقارن باشد، مته در حین کار لرزش میکند و سوراخ بزرگتر از اندازه استاندارد میشود. همچنین، اگر زاویه مرکزی کم یا زیاد شود، برش ناکارآمد میشود.
دستگاه تیزکن با استفاده از سنگهای دقیق، همیشه همین زاویهها را تکرار میکند. ثبات هندسه باعث میشود که مته دقیقاً مانند روز اول عمل کند. این دقت در تولید سوراخهای با تلرانس کم حیاتی است.
نقش تیزکاری در عمر قلاویز
قلاویز به دلیل اینکه دندانههای زیادی دارد، کند شدن آن کمتر قابل مشاهده است. اما وقتی لبههای قلاویز کند شوند، گشتوار مورد نیاز برای چرخش آن به شدت افزایش مییابد. این فشار اضافی باعث شکستن قلاویز میشود. تیزکاری زودهنگام قلاویز، فقط لبه را تیز نمیکند، بلکه قطر بیرونی آن را نیز کمی کوچک میکند. این کار باعث میشود که فشار روی دندهها کمتر شود. یک قلاویز تیز، به نرمی درون فلز وارد میشود و رزوههای تمیز ایجاد میکند.
چگالی تراش و سرعت برش
ابزار تیز سرعت برش بالاتری را امکانپذیر میکند. اپراتور میتواند با مته تیز با دورهای بالاتر کار کند بدون اینکه نگران سایش شود. افزایش سرعت برش یعنی تولید بیشتر در زمان کمتر. در مقابل، کار با ابزار کند اپراتور را مجبور میکند که دور را پایین آورده و فشار بیشتری وارد کند. این وضعیت باعث فرسودگی دستگاه و ابزار میشود.
استفاده از سنگ مناسب
در فرآیند تیزکاری، نوع سنگ (Abrasive) اهمیت زیادی دارد. برای تیزکاری متههای HSS معمولی، سنگهای اکسید آلومینیوم (Aluminum Oxide) مناسباند. برای ابزارهای کارباید، سنگهای الماس یا CBN ضروری هستند. استفاده از سنگ نامناسب باعث خراشیدگی سطح ابزار و کند شدن سریع آن میشود. همچنین، خنککاری با مایع مناسب در هنگام تیزکاری از سوختن لبه ابزار (که باعث نرم شدن آن میشود) جلوگیری میکند.
بررسی میزان برداشت ماده
در هر بار تیزکاری، نباید مقدار زیادی از بدنه ابزار را برداشت. برداشت زیاد باعث میشود که ابزار سریعاً کوچک شود و استحکام آن کاهش یابد. اپراتور باید با دورهای ملایم، فقط لبه سایشدیده را حذف کند و بلافاصله از آن استفاده کند. این استراتژی باعث میشود که یک مته یا قلاویز بتواند چندین بار تیز شود و سالها در کارگاه کار کند.
در نهایت، تیزکاری یک فرهنگ کار است. سازمانهایی که برنامه تیزکاری منظم دارند، هزینههای ابزار خود را تا ۷۰٪ کاهش میدهند و همیشه ابزارهای تازه و آماده در اختیار دارند.